Τα απολιθώματα δύο ανθρωπόμορφων πλασμάτων ηλικίας 1,9 εκατομμυρίων ετών, τα οποία βρέθηκαν στη Νότιο Αφρική, ενδέχεται να αποτελούν το «χαμένο κρίκο» που θα ανατρέψει τις υπάρχουσες θεωρίες για την καταγωγή του ανθρώπου.

Αυτή είναι η εκτίμηση επιστημόνων που το 2008 εντόπισαν σε μια σπηλιά κοντά στο Γιοχάνεσμπουργκ τα απολιθώματα του Australopithecus sediba, όπως «βάπτισαν» το είδος. Σε πέντε εκθέσεις τους, που δημοσιεύονται στο περιοδικό Science, αναφέρουν ότι παρατηρώντας τον εγκέφαλο, τα άνω άκρα και τη λεκάνη του A. sediba, είδαν χαρακτηριστικά που τους οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το είδος αυτό είναι μέρος της ίδιας εξελικτικής γραμμής –δηλαδή απευθείας πρόγονος- του Homo sapiens.

«Μελετήσαμε νευραλγικής σημασίας περιοχές της ανατομίας, οι οποίες χρησιμοποιούνται για να ταυτοποιηθεί η μοναδικότητα των ανθρώπινων ειδών», λέει ο καθηγητής Λι Μπέργκερ από το Πανεπιστήμιο του Γουιτγουότερσραντ (Γουιτς), στο Γιοχάνεσμπουργκ. «Οποιοδήποτε από αυτά τα χαρακτηριστικά θα μπορούσε να έχει εξελιχθεί χωριστά, όμως θα ήταν πολύ απίθανο να εξελίχθηκαν όλα μαζί αν ο A. Sediba δεν συνδεόταν με τη δική μας γενεαλογία.»

Η επιστημονική κοινότητα θεωρεί εδώ και καιρό ότι ο σύγχρονος άνθρωπος έχει τις ρίζες του στην οικογένεια των Αυστραλοπιθήκων, στην οποία συγκαταλέγεται το διάσημο απολίθωμα της «Λούσι». Για να γίνει κατανοητή η βαρύτητα των ισχυρισμών του Μπέργκερ και της ομάδας του, αρκεί να αναφερθεί ότι το πλάσμα που περιγράφουν συνδυάζει χαρακτηριστικά αυτού του γένους ανθρωποειδών και του ανθρώπινου γένους, Homo.

Εάν οι συνάδελφοί τους δεχτούν τα όσα υποστηρίζουν οι Νοτιοαφρικανοί ερευνητές, το γενεαλογικό δέντρο του ανθρώπου θα πρέπει να αποτυπωθεί εκ νέου, αφού ο A. sediba θα εκτοπίσει το Homo habilis ως απευθείας πρόγονό μας. Μέχρι στιγμής, παρότι πολλοί παλαιοντολόγοι συμφωνούν ότι τα ευρήματα του Μπέργκερ είναι σημαντικά, αμφισβητούν την απόπειρά του να τα τοποθετήσει στην αλυσίδα της ανθρώπινης εξέλιξης. Όλα δείχνουν ότι θα ακολουθήσει ένας μακροσκελής και έντονος διάλογος.

Πιθηκόμορφο και ανθρωπόμορφο μαζί

Τα επιχειρήματα των ερευνητών του Ουίτς πάντως σίγουρα δίνουν τροφή για σκέψη. Στις εκθέσεις τους στο Science περιγράφουν ένα είδος με χαρακτηριστικά πιθηκόμορφου και σύγχρονου ανθρώπου.

Σε πίθηκο παραπέμπουν για παράδειγμα τα μακριά, δυνατά δάχτυλα του χεριού του – απαραίτητα για να σκαρφαλώνει σε δέντρα. Ο A. sediba ωστόσο, θα μπορούσε κατά τους επιστήμονες να χρησιμοποιήσει το μακρύ του αντίχειρα σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα δάχτυλα για να κρατήσει ένα εργαλείο. Επιπλέον, το εσωτερικό του κρανίου του, όπως λένε, παραπέμπει σε πίθηκο, ο οποίος όμως βρισκόταν στα πρώτα στάδια της εξέλιξής του σε άνθρωπο.