Από τις 12 Απριλίου του 1981 έως και τις 12/04/2011 η NASA κλείνει 30 χρόνια αποστολής διαστημικών λεωφορείων σε τροχιά γύρω από την Γη. NASA
Ηδη, πέντε διαστημικά λεωφορεία (Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis και Endeavour), έχουν πετάξει περισσότερες από 130 φορές μεταφέροντας στο διάστημα πάνω από 350 αστροναύτες και διασχίζοντας περισσότερα από 800 εκατ. χιλιόμετρα. NASA
Είκοσι χρόνια μετά το πρώτο ταξίδι ανθρώπου στο διάστημα με τον Γιούρι Γκαγκάριν, η NASA εκτόξευσε από το Κέιπ Κανάβεραλ, στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι, στη Φλόριντα, το πρώτο διαστημικό λεωφορείο με τους αστροναύτες Τζον Γιανγκ και Ρόμπερτ Κρίπεν. Η αποστολή επέστρεψε δύο ημέρες μετά. NASA
Χρονολογικά, το πρώτο διαστημικό λεωφορείο ήταν το Κολούμπια ((Κωδικός Τροχιακού Οχήματος: OV-102) που συμπλήρωσε 27 επιτυχημένες πτήσεις πριν την καταστροφή του στην αποστολή με κωδική ονομασία STS-107, την 1η Φεβρουαρίου του 2003. NASA
Κατά την διάρκεια της επιστροφής του στην Γη, από ταξίδι 15 ημερών στο διάστημα και μόλις 16 λεπτά πριν στην προσγείωσή του, το Κολούμπια καταστράφηκε οδηγώντας στο θάνατο το επταμελές πλήρωμά του. NASA
Σύμφωνα με την επιτροπή έρευνας για το Ατύχημα του Κολούμπια, αιτία για την καταστροφή του ένα κομμάτι του μονωτικού αφρού από την εξωτερική δεξαμενή καυσίμου, το οποίο είχε αποκολληθεί κατά την διάρκεια της απογείωσης και χτύπησε την άκρη του ενός από τα δύο πτερύγια του. Το γεγονός αυτό κατέστρεψε τη μόνωση του διαστημικού λεωφορείου που το προφύλασσε από τις υψηλές θερμοκρασίες κατά την επανείσοδό του. NASA
EPA / NASA / HANDOUT
Το Κολούμπια μπορεί να ήταν το πρώτο διαστημικό λεωφορείο που τέθηκε σε τροχιά γύρω από την Γη, αλλά δεν είναι το πρώτο που καταστράφηκε. Στις 28 Ιανουαρίου του 1986 η διαστημική αποστολή STS-51L του Challenger εξερράγη λίγο μετά την απογείωσή της.
EPA / NASA / HANDOUT
Χρονολογικά το Challenger (Κωδικός Τροχιακού Οχήματος: OV-099) είναι το δεύτερο διαστημικό λεωφορείο των ΗΠΑ και διαδέχθηκε το Κολούμπια. Πρώτη του αποστολή με την κωδική ονομασία STS-6 ήταν στις 4 Απριλίου 1983 αν και αρχικά είχε προγραμματισθεί στις 20 Ιανουαρίου, αλλά λόγω τεχνικών προβλημάτων είχε αναβληθεί.
Στην αποστολή με κωδική ονομασία STS-41-B, στις 7/2/1984, ο αστροναύτης Bruce McCandless II πραγματοποίησε τον πρώτο μη προσδεδεμένο διαστημικό περίπατο στο διάστημα. NASA
Η πτήση STS 41-G ήταν η 11η για διαστημικό λεωφορείο και η έκτη για το Challenger στις 5 Οκτωβρίου του 1984. Σε αυτή συμμετείχαν για πρώτη φορά δύο γυναίκες, η Κάθριν Σάλιβαν (αριστερά), η οποία έγινε και η πρώτη γυναίκα που έκανε διαστημικό περίπατο, και η Σάλι Ράιντ. NASA
EPA / NASA / HANDOUT
Το Challenger ολοκλήρωσε με επιτυχία εννέα διαστημικές αποστολές πριν το τραγικό ατύχημα της 28ης Ιανουαρίου του 1986.
EPA / NASA / HANDOUT
Μόλις 73 δευτερόλεπτα από την απογείωση το διαστημικό λεωφορείο εξερράγη τερματίζοντας άδοξα τη ζωή τους επταμελούς πληρώματος του, μεταξύ των οποίων και η δασκάλα, η Κρίστα Μακόλιφ (δεύτερη από αριστερά στην επάνω σειρά). Μάλιστα, ήταν η πρώτη φορά που σε μία διαστημική αποστολή συμμετείχε μία… κοινή θνητή.
Η έκρηξη του Challenger έγινε σε ύψος 14,6 χλμ. και μεταδόθηκε ζωντανά από την τηλεόραση κυρίως λόγω της συμμετοχής της Μακόλιφ. Τα πυκνά σύννεφα καπνού και τα χιλιάδες κομμάτια που εκτοξεύθηκαν άφησαν εμβρόντητους τους εκατομμύρια Αμερικανούς που παρακολουθούσαν. EPA/BOB PEARSON
Αιτία για την καταστροφή του Challenger ήταν μία κακοσχεδιασμένη βαλβίδα ασφαλείας (O-ring) στον συμπαγή ενισχυτή εκτόξευσης της ακάτου. EPA
Μετά το Challenger, η NASA ετοίμασε το Discovery (Κωδικός Τροχιακού Οχήματος: OV-103). Η πρώτη του πτήση ήταν στις 30/09/1984 (κωδική ονομασία STS-41-D) και η τελευταία μέχρι στιγμής στις 9 Μαρτίου 2011 αφού ολοκλήρωσε την αποστολή STS133. Συνολικές έχει επιχειρήσει 38 επιτυχημένες πτήσεις στο διάστημα. NASA
Το Discovery ήταν εκείνο που στις 24/04/1990 μετέφερε και έθεσε σε τροχιά το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ (αποστολή STS-31) ενώ σε δύο ακόμη πτήσεις του τελέστηκε η δεύτερη και τρίτη συντήρησή του. NASA
Με την αποστολή SΤS-41 στις 6/10/1990 έθεσε σε τροχιά τη διαστημοβολίδα Ulysses. Επίσης εξαπέλυσε και τρεις δορυφόρους TDRS. Έναν από αυτούς κατά την πρώτη πτήση σε τροχιά μετά το ατύχημα του Challenger στις 29/09/1988 (αποστολή STS-26). NASA
Στην αποστολή STS-95 της 29ης Οκτωβρίου του 1998 συμμετείχε και ο γερουσιαστής Τζον Γκλεν, ο οποίος σε ηλικία 77 ετών έγινε ο γηραιότερος άνθρωπος που ταξίδεψε στο διάστημα και το τρίτο εν ενεργεία μέλος του Κογκρέσου. Αυτό ήταν το δεύτερο διαστημικό ταξίδι του Γκλεν καθώς το 1962 (20/2) είχε γίνει ο πρώτος Αμερικανός που τέθηκε σε τροχιά γύρω από την Γη, λαμβάνοντας μέρος στο πρόγραμμα Μέρκιουρι. NASA
Η αποστολή STS-92 στις 11/10/2000 ήταν η 100ή διαστημικού λεωφορείου. Προσγειώθηκε στις 24/10/2000. NASA
Το Discovery πραγματοποίησε τις δύο πρώτες αποστολές μετά την τραγωδία του Columbia το 2003. Ετσι, 907 ημέρες μετά το ατύχημα, στις 26/07/2005 (ονομασία STS-114) έγινε η εκτόξευση της πτήσης παρόλο που οι μετρητές καυσίμων στην εξωτερική δεξαμενή είχαν δείξει κάποια ελαττώματα. NASA
Κατά τη διάρκεια της εκτόξευσης του Discovery παρατηρήθηκε όλως αιφνιδίως ότι θρύμματα υλικού ξέφυγαν από την εξωτερική δεξαμενή παρουσιάστηκε, πράγμα που στο παρελθόν είχε δημιουργήσει το πρόβλημα που οδήγησε στην τραγική καταστροφή και απώλεια του Κολούμπια. NASA
Με αφορμή το γεγονός αυτό, η NASA ανέβαλε τις προγραμματισμένες πτήσεις για εκτεταμένους ελέγχους. Τελικά, η επόμενη αποστολή STS-121πραγματοποιήθηκε στις 4/07/2006. Στην ουσία με τις δύο τελευταίες πτήσεις επανήλθε το πρόγραμμα των διαστημικών λεωφορείων στον κανονικό του ρυθμό. NASA
Μετά το Discovery, το επόμενο διαστημικό λεωφορείο ήταν το Atlantis (Κωδικός Τροχιακού Οχήματος: OV-104). Το Ατλαντίς πραγματοποίησε την πρώτη του πτήση στις 3 Οκτώβριο του 1985 (STS-51-J), με μια αποστολή το περιεχόμενο της οποίας χαρακτηρίστηκε ως στρατιωτικό απόρρητο, κάτι που επαναλήφθηκε τέσσερις ακόμα φορές. NASA
Το 1989 το Atlantis εξαπέλυσε δύο διαστημικά σκάφη Magellan και Galileo, τα οποία βρίσκονταν σε τροχιά γύρω από την Αφροδίτη και τον Δία, αντίστοιχα. NASA
Τα διαστημικά λεωφορεία Columbia (αριστερά) και Atlantis. NASA
Στις 5/04/1991 με την αποστολή STS-37 μετέφερε και εξαπέλυσε το Παρατηρητήριο Ακτίνων Γάμμα Κόμπτον. NASA
Η αποστολή STS-71 στις 29/06/1995 έμελλε να είναι από τις σημαντικότερες στην ιστορία των διαστημικών δραστηριοτήτων ειδικότερα καθώς το Atlantis συνδέθηκε για πρώτη φορά με τον Σοβιετικό (τότε) διαστημικό σταθμό Mir, στο πλαίσιο ρωσοαμερικανικής επιστημονικής και οικονομικής συνεργασίας στο διάστημα. NASA
Παράλληλα, αυτή ήταν η 100ή ανθρώπινη αποστολή των ΗΠΑ από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι ενώ το Atlantis ήταν το μεγαλύτερο διαστημικό λεωφορείο που είχε τεθεί σε τροχιά. NASA
Συνολικά το Atlantis είχε πραγματοποιήσει επτά ταξίδια στον Ρωσικό Διαστημικό Σταθμό Μιρ. NASA
Από τις 19/5/2000 έως και το 2008 οι αποστολές του αφορούσαν τη συναρμολόγηση και τον εφοδιασμό του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS), αλλά και εξαρτημάτων ή εργαστηρίων σε αυτόν. NASA
Η δεκατετραήμερη αποστολή STS-117 (8/06/2007) ήταν η μεγαλύτερη σε διάρκεια αποστολή του Ατλαντίς. NASA
Με το Atlantis η NASA έθεσε σε τροχιά 14 δορυφόρους. NASA
Επόμενο διαστημικό λεωφορείο και πιο πρόσφατο είναι το Endeavour (Κωδικός Τροχιακού Οχήματος: OV-105), το οποίο μέχρι στιγμής έχει πραγματοποιήσει 24 επιτυχημένες πτήσεις. NASA
Το πρώτο ταξίδι του Endeavour ήταν στις 7/5/1992 (STS-49) και αποστολή του ήταν ο εντοπισμός και επισκευή εντός τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου. Τότε ήταν που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά διαστημικός περίπατος τριών αστροναυτών. NASA
Στις 2/12/2003 το Endeavour πραγματοποίησε την πρώτη συντήρηση του διαστημικού τηλεσκοπίου Χαμπλ. Η αποστολή (STS-61) διήρκησε 11 ημέρες. NASA
Το σύνολο των αποστολών του ήταν είτε για διαστημικά εργαστηριακά πειράματα είτε εφοδιασμό του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού. NASA
Με το Endeavour η NASA έχει θέσει σε τροχιά τρεις δορυφόρους. NASA
Το 2011 οι ΗΠΑ «αποχαιρετούν» τα διαστημικά λεωφορεία για οικονομικούς κυρίως λόγους. Το τελευταίο ταξίδι του Endeavour έχει προγραμματιστεί για τις 19 Απριλίου. Σειρά έχει το Αtlantis στα τέλη Ιουνίου. NASA
