Multimedia

Τσερνόμπιλ: 25 χρόνια μετά

Τρίτη, 26 Απριλίου 2011 09:00

Σαν σήμερα κλείνουν 25 χρόνια από το πυρηνικό ατύχημα στο Τσέρνομπιλ, ένα από τα σοβαρότερα με παγκόσμιες περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις.

Ο Πυρηνικός Σταθμός Παραγωγής Ενέργειας του Τσέρνομπιλ βρισκόταν δίπλα στην πόλη Πριπυάτ, η οποία πλέον ανήκει στην Ουκρανία και έχει πάρει το όνομά του από την πόλη του Τσέρνομπιλ, η οποία απέχει 18 χιλιόμετρα βορειοδυτικά των εγκαταστάσεων. EPA

Το εργοστάσιο που βρίσκεται μόλις 16 χιλιόμετρα από τα σύνορα Ουκρανίας – Λευκορωσίας, τέθηκε για πρώτη φορά σε λειτουργία το 1977. Διέθετε μέχρι το 1986 τέσσερις πυρηνικούς αντιδραστήρες ισχύος 1.000 MW. Ηταν η πρώτη πυρηνική μονάδα σε Ουκρανικό έδαφος. EPA

Το ατύχημα στο Τσέρνομπιλ ήταν ένα από τα χειρότερα και πιο επικίνδυνα (μαζί με της Φουκουσίμα) στην Διεθνή Κλίμακα Πυρηνικών Συμβάντων καθώς ανέβηκε στο επίπεδο 7. Και οι δύο περιπτώσεις (Τσέρνομπιλ και Φουκουσίμα) είναι οι μοναδικές που έχουν φτάσει τόσο υψηλά στη συγκεκριμένη κλίμακα. EPA

Το ατύχημα συνέβη στις 01:23 ώρα Μόσχας ξημερώματα της 26 Απριλίου του 1986 στον αντιδραστήρα Νο 4 των εγκαταστάσεων.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, στον αντιδραστήρα Νο 4 είχε σχεδιαστεί πραγματοποίηση ελέγχου της ικανότητας της στροβιλογεννήτριας με αριθμό 8 να παρέχει ισχύ κατά την διάρκεια εκτέλεσης φθίνουσας αυτοπεριστροφής αφού διακοπεί η παροχή τροφοδότησής της. Σκοπός ήταν να ελεγχθεί αν είναι δυνατή με αυτή τη μέθοδο η παροχή αρκετής ισχύος ώστε να γίνεται εξαναγκασμένη κυκλοφορία του νερού στο σύστημα ψύξης του αντιδραστήρα, τύπου RBMK-1000, διαδικασία που είχε σχεδιαστεί και προβλεφθεί για τους συγκεκριμένους αντιδραστήρες, σοβιετικής κατασκευής.

Κατά την διάρκεια του ατυχήματος πραγματοποιήθηκαν δύο εκρήξεις στο κτίριο του αντιδραστήρα Νο 4. Αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μίας τρύπας στην οροφή του κτιρίου από την οποία διέφυγαν στην ατμόσφαιρα μεγάλες ποσότητες γραφίτη, ουρανίου, αλλά και πολύ επικίνδυνων ραδιενεργών στοιχείων όπως καίσιο-137, ιώδιο-131, στρόντιο-90 και άλλων ραδιοϊσότοπων. Παράλληλα, εκδηλώθηκε πυρκαγιά πάνω από τον στρόβιλο του αντιδραστήρα με τον καπνό να φτάνει σε ύψος το ένα χιλιόμετρο. EPA

Την ώρα του ατυχήματος βρίσκονταν στο εργοστάσιο περίπου 200 εργαζόμενοι, οι οποίοι ασχολούνταν με τη λειτουργία των αντιδραστήρων 1,2 και 3 καθώς και την πραγματοποίηση του ελέγχου στον τέταρτο αντιδραστήρα. Επιπλέον, περίπου ένα χιλιόμετρο μακριά υπήρχαν κι άλλοι εργάτες που δούλευαν στην κατασκευή των αντιδραστήρων 5 και 6, οποίοι επρόκειτο να τεθούν σε λειτουργία το προσεχές Φθινόπωρο.

Από την έκρηξη, έχασαν τη ζωή τους δύο εργάτες, ένας που βρισκόταν πάνω από τον τέταρτο αντιδραστήρα την ώρα του συμβάντος και ένας δεύτερος που τραυματίστηκε από τα συντρίμμια που έπεσαν πάνω του, προκαλώντας του σοβαρά εγκαύματα.

Πέραν των δύο θανόντων, συνολικά 31 θάνατοι αποδίδονται στο πυρηνικό ατύχημα του Τσέρνομπιλ μέσα στους πρώτους τρεις μήνες, εκ των οποίων το μεγαλύτερο ποσοστό ανήκει σε διασώστες και πυροσβέστες. Τόσο οι διασώστες όσο και οι πυροσβέστες κλήθηκαν να περιορίσουν την έκταση του ατυχήματος, χωρίς όμως, να γνωρίζουν ότι εξέθεταν τον εαυτό τους σε άμεσο κίνδυνο λόγω των υπερβολικών ποσοστών ραδιενέργειας.

Χαρακτηριστικό είναι πώς τα επίπεδα ραδιενέργειας στις μολυσμένες περιοχές γύρω από το εργοστάσιο είχαν υπολογιστεί ότι έφτασαν τα 5,6 Ρέντγκεν ανά δευτερόλεπτο (Ρ/δ), δηλαδή 20.000 Ρέντγκεν ανά ώρα, τη στιγμή που η θανάσιμη δόση είναι 500 Ρέντγκεν σε πέντε ώρες!

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τη στιγμή του ατυχήματος ουδείς εκ των εργαζομένων στο εργοστάσιο γνώριζε τα πραγματικά επίπεδα ραδιενέργειας, καθώς ένα δοσίμετρο έως 1000 (Ρ/δ) που υπήρχε δε λειτουργούσε και δεν υπήρχε η δυνατότητα πρόσβασης σε δεύτερο λόγω της έκρηξης. Τα υπόλοιπα δε μπορούσαν να μετρήσουν τόσο μεγάλες ποσότητες ραδιενέργειας αφού είχαν όριο μέτρησης τα 0,001 Ρ/δ.

Κι ενώ οι ποσότητες της ραδιενέργειας που απελευθερώθηκαν στην ατμόσφαιρα ήταν πολύ επικίνδυνες, κυβερνητική επιτροπή της πρώην Σοβιετικής Ενωσης που κλήθηκε να ερευνήσει το ατύχημα, αποφάσισε την εκκένωση της πόλης Πριπυάτ, σχεδόν 24 ώρες μετά το ατύχημα, στις δύο τα ξημερώματα τις 27ης Απριλίου. Μάλιστα, για να μην πάρουν οι κάτοικοι πολλές αποσκευές μαζί τους, ανακοινώθηκε ότι η εκκένωση ήταν προσωρινή, για περίπου δύο με τρεις ημέρες.

Κατά συνέπεια, πολλά από τα προσωπικά αντικείμενα των κατοίκων του Πριπυάτ παραμένουν ακόμη και σήμερα ως έχουν, σε μία πόλη που μοιάζει με φάντασμα.

Κατά συνέπεια, πολλά από τα προσωπικά αντικείμενα των κατοίκων του Πριπυάτ παραμένουν ακόμη και σήμερα ως έχουν, σε μία πόλη που μοιάζει με φάντασμα.

Τα πάντα είναι όπως τα έχουν αφήσει οι κάτοικοι, θυμίζοντας ότι στο Πριπυάτ υπήρχε ζωή πριν από μερικά χρόνια.

Τα πάντα είναι όπως τα έχουν αφήσει οι κάτοικοι, θυμίζοντας ότι στο Πριπυάτ υπήρχε ζωή πριν από μερικά χρόνια.

Τα πάντα είναι όπως τα έχουν αφήσει οι κάτοικοι, θυμίζοντας ότι στο Πριπυάτ υπήρχε ζωή πριν από μερικά χρόνια.

Η περιοχή γύρω από τον χώρο του ατυχήματος χωρίστηκε σε τέσσερις ομόκεντρες ζώνες ανάλογα με τον βαθμό επικινδυνότητας. Η πιο επικίνδυνη είναι η τέταρτη ζώνη, ακτίνας 30 χιλιόμετρων.

Επίσημο αριθμό για τα θύματα του πυρηνικού ατυχήματος πέραν των δύο εργατών και των 31 θανόντων δεν υπάρχει. Βέβαια, από μελέτες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια έχει υπολογιστεί ότι 237 άνθρωποι υπέφεραν από οξείας μορφής μόλυνση λόγω ραδιενέργειας. Επιπλέον, από την εξέταση 72.000 διασωστών, 216 θάνατοι (όχι λόγω καρκίνου) αποδίδονται στο ατύχημα την περίοδο 1991 με 1998. Εντούτοις, η Επιστημονική Επιτροπή του ΟΗΕ για τις επιπτώσεις της ατομικής ενέργειας (UNSCEAR) προβλέπει περισσότερες από 4.000 περιπτώσεις διαφόρων ειδών καρκίνου λόγω του ατυχήματος, με ευρέως διαδεδομένη την περίπτωση του καρκίνου του θυροειδούς, ιδίως σε μικρά παιδιά.

Η UNSCEAR κάνει λόγω και για πιθανές γενετικές ανωμαλίες που έχουν πλέον περάσει στον γενετικό κώδικα ακόμη και σε παιδιά που έχουν γεννηθεί μερικά χρόνια μετά το Τσέρνομπιλ, όπως το 1994.

Αλλωστε, τα ποσοστά ραδιενεργών αερίων που διοχετεύθηκαν στην ατμόσφαιρα ήταν 400 φορές περισσότερα από την ατομική βόμβα της Χιροσίμα!

Περίπου 100.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης μολύνθηκαν από ραδιενεργό νέφος με το μεγαλύτερο ποσοστό να συγκεντρώνεται πάνω από τη Λευκορωσία, την Ουκρανία και τη Ρωσία. Σύμφωνα με τους επιστήμονες το 60% του συγκεκριμένου νέφους έφτασε στη Λευκορωσία.

Ηδη, από το 1986 έως το 2000 350.400 άτομα εγκατέλειψαν και επανεγκαταστάθηκαν στις περιοχές που επλήγησαν από το ραδιενεργό νέφος σε Ρωσία, Λευκορωσία και Ουκρανία.

Τα πρώτα στοιχεία που αποδείκνυαν ότι η διοχέτευση ραδιενεργών στοιχείων στην ατμόσφαιρα επηρέασε και άλλες χώρες δεν έγιναν γνωστά από την πρώην Σοβιετική Ενωση, αλλά από τη Σουηδία. Το πρωΐ της 28ης Απριλίου ανακαλύφθηκαν ραδιενεργά σωματίδια στα ρούχα εργαζομένων του πυρηνικού εργοστασίου του Forsmark, περίπου 1.100 χιλιόμετρα από το Τσέρνομπιλ. Μετά από έρευνα, οι ειδικοί το απόγευμα της ίδιας ημέρας, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ύπαρξη των σωματιδίων δεν οφειλόταν σε διαρροή από το Σουηδικό εργοστάσιο, δημιουργώντας έτσι τις πρώτες υπόνοιες για κάποιο πρόβλημα σε πυρηνικό σταθμό στη δυτική Σοβιετική-τότε- Ενωση.

Πέραν, όμως των παραπάνω κρατών, και η Ευρώπη δέχθηκε ποσοστό των ραδιενεργών ισότοπων. Πρώην Γιουκοσλαβία, Φινλανδία, Σουηδία, Γερμανία, Βουλγαρία, Νορβηγία, Αυστρία, Ρουμανία, Πολωνία και Ελλάδα ήταν μερικές από τις χώρες που επλήγησαν από το ραδιενεργό νέφος.

Αμέσως μετά το ατύχημα, ο αντιδραστήρας Νο 4 του Τσέρνομπιλ καλύφθηκε από μία σαρκοφάγο, η οποία κινδυνεύει από κατάρρευση. Το 2007, η Ουκρανία ενέκρινε την κατασκευή ενός ατσάλινου κελύφους που θα την αντικαταστήσει και θα είναι έτοιμο μέσα στα επόμενα χρόνια. EPA

Ακόμη και σήμερα, 25 χρόνια, στο Τσέρνομπιλ υπάρχουν υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας.

Η πόλη πλέον, φάντασμα του Πριπυάτ και το εργοστάσιο έχουν αποκτήσει τουριστικό ενδιαφέρον για αρκετούς που συρρέουν από όλον τον κόσμο.

Οι κάτοικοι που διαμένουν στην περιοχή είναι ελάχιστοι και αψηφούν το φόβο της ραδιενέργειας και του θανάτου.

Αραγε θα υπάρξει ξανά ζωή στο Πριπυάτ μετά την καταστροφή;