Κάπου εδώ -στις 23 Απριλίου- κλείνουν τρία χρόνια από την ημέρα που ο τότε πρωθυπουργός κήρυξε τη χώρα, ουσιαστικά, σε κατάσταση χρεοκοπίας, καταφεύγοντας σε ειδική διεθνή βοήθεια, για να καλύψει τις υποχρεώσεις του κράτους, αφού οι έως τότε πρόθυμοι δανειστές, δηλαδή οι αγοραστές κρατικών εκδόσεων αποχώρησαν από το «στίβο», αφήνοντας την Ελλάδα σε κατάσταση αδυναμίας να καλύψει τις εσωτερικές και τις εξωτερικές υποχρεώσεις της με ίδια μέσα.
Κάπου εδώ -στις 23 Απριλίου- κλείνουν τρία χρόνια από την ημέρα που ο τότε πρωθυπουργός κήρυξε τη χώρα, ουσιαστικά, σε κατάσταση χρεοκοπίας, καταφεύγοντας σε ειδική διεθνή βοήθεια, για να καλύψει τις υποχρεώσεις του κράτους, αφού οι έως τότε πρόθυμοι δανειστές, δηλαδή οι αγοραστές κρατικών εκδόσεων αποχώρησαν από το «στίβο», αφήνοντας την Ελλάδα σε κατάσταση αδυναμίας να καλύψει τις εσωτερικές και τις εξωτερικές υποχρεώσεις της με ίδια μέσα.
Ασφαλώς δεν είναι μια «επέτειος» για την οποία μπορεί κανείς να είναι υπερήφανος. Ωστόσο, οφείλει να τη θυμάται για διάφορους λόγους. Ο σημαντικότερος είναι ότι, ενώ οι συνθήκες κρίσης διατηρούνται με αμείωτη ένταση, το πώς φθάσαμε σε αυτήν τείνει να αποκτήσει πέπλο λήθης ή, ακόμη χειρότερα, περνάει εύκολα πλέον μέσα από φίλτρα προσωπικά, που διαστρεβλώνουν την αντικειμενικότητα και αποπροσανατολίζουν την προσπάθεια αναζήτησης λύσεων. Επιπλέον, η προσέγγιση αυτή επιτρέπει σε πολλές από τις παθογένειες που οδήγησαν στη σημερινή κατάσταση να διατηρούνται ακόμη, και μάλιστα σε βαθμό που επηρεάζουν τις μελλοντικές εξελίξεις.
Ενας πρόχειρος αριθμητικός απολογισμός των τριών ετών ελληνικής κρατικής χρεοκοπίας θα δείξει εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας χαμένες, χιλιάδες μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις με κατεβασμένα ρολά, απώλειες δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ από το εθνικό εισόδημα. Ο θεσμικός και ο κοινωνικός απολογισμός της ίδιας περιόδου είναι εξίσου βαρείς, αφού περιλαμβάνουν πλήρη ανατροπή στα εργασιακά δεδομένα και στο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, καθώς και αλλοιώσεις του κοινωνικού ιστού.
Ωστόσο, αυτό για το οποίο πρέπει να αναρωτηθεί κανείς, σκαλίζοντας τις πρόσφατες αναμνήσεις της ελληνικής οικονομίας, είναι το αν θα πρέπει να υιοθετήσει επικριτική στάση ή να μετανιώσει περισσότερο για αυτά που έγιναν ή για αυτά που δεν έγιναν. Τρία χρόνια μετά την κατάληξη της καταστροφής -η έναρξη της διαδικασίας είχε σημαίνει πολλά χρόνια νωρίτερα-, εξακολουθούμε να συγχέουμε την υποχρεωτικότητα των μέτρων που επιβάλλει η τρόικα των δανειστών μας, με την αναγκαιότητα να αλλάξουν πολλές στρεβλώσεις οι οποίες γέννησαν τις συνθήκες της εθνικής καταστροφής.
Αδυνατούμε να διακρίνουμε τη διαχωριστική γραμμή που ορίζει το πού τελειώνουν οι εισαγόμενες ευθύνες και πού αρχίζουν οι δικές μας για τις τραγικές συνθήκες ανατροπών που βιώνουμε. Παραπαίουμε ανάμεσα στη φαντασίωση επιστροφής στο εύκολο αλλά διαλυτικό παρελθόν και στο όραμα δόμησης ενός δύσκολου, αλλά αποτελεσματικού μέλλοντος. Ευκαιρίες για τέτοιου είδους συμπεριφορές δεν υπάρχουν πλέον. Πολλά θέματα πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε ως έχουν. Στην αντίθετη περίπτωση, κινδυνεύουμε, αντί να καταγράφουμε τις ημέρες που έχουν περάσει από την τελευταία καταστροφή, να μετράμε αυτές που απομένουν έως την επόμενη.
Νίκος Φραντζής - [email protected]